หัวหิน
ก่อนหน้าที่ชื่อหัวยังไม่เกิด มีเรื่องเล่าขานว่าราวปี พ.ศ. 2377 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
พื้นที่เกษตรกรรมบางแห่งของเมืองเพชรบุรีแห้งแล้งกันดารมาก ราษฎรกลุ่มหนึ่งจึงตั้งถิ่นย้ายลงมาทางใต้ จนมาถึงบ้านสมอเรียง
ซึ่งอยู่เหนือขึ้นมาจากเขาตะเกียบและบ้านหนองแก หรือบ้านหนองสะแก ที่บ้านสมอเรียงนี้มีหาดทรายชายทะเลแปลกกว่าที่อื่น
คือมีกลุ่มหินกระจัดกระจายอยู่อย่างสวยงาม ทั้งที่ดินก็มีความอุดมสมบูรณ์เหมาะสำหรับทำไร่ทำนาการประมง บรรพชนเหล่านี้จึงเป็นเสมือนผู้ที่ลงหลัก
ปักเสาสร้างบ้านหัวหินขึ้น จนกลายเป็นหมู่บ้านที่เรียกกันแต่แรกว่า"บ้านสมอเรียง"
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเรศวรฤทธิ์(พระองค์เจ้าชายกฤษดาภินิหาร ต้นราชสกุลฤดากร) เป็น
เจ้านายพระองค์แรกที่สร้างตำหนักหลังใหญ่ชายทะเลด้านใต้ของหมู่หิน(ปัจจุบันอยู่ติดกับโรงแรมโซีฟีเทลฯ)และ
ประทานชื่อตำหนักว่า "แสนสำราญสุขเวศน์" ต่อมาทรงปลูกอีกหลังหนึ่งแยกเป็น แสนสำราญ และ สุขเวศน์ เพื่อไว้รับใช้เสด็จเจ้านาย
พร้อมกับทรงสร้างเรือนขนาดเล็กใต้ถุนสูงอีกหลายหลัง ซึ่งต่อๆมาคือ"บังกะโลสุขเวศน์" ทรงขนานนามหาดทรายบริเวณตำหนัก และหาดถัดๆไป
ทางใต้เสียใหม่ว่า"หัวหิน" เป็นคนละส่วนกับบ้านแหลมหินเดิม โดยมีกองหินชายทะเล(ปัจจุบันอยู่หน้าโรงแรมโซฟีเทลฯมีศาลเทพารักษ์ใหญ่)
เท่านั้น ไม่ถึงที่ดินของเสด็จในกรมฯ ครั้นเมื่อเวลาผ่านไป ชื่อ"หัวหิน" ก็แผ่คลุมหาดทั้งตำบลจนขยายเป็นอำเภอหัวหิน ส่วนที่ดินแปลงที่อยู่ตรงหน้าหมู่หิน
ชายทะเล เป็นของสมเด็จเจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ ซึ่งทรงสร้างตำหนักใหญ่ขึ้นถึงสองครั้ง ครั้งแรกคือตำหนักขาว
ครั้งหลังคือตำหนักเทาและเรือนเล็กอีกหลายหลัง ซึ่งก็คือบ้านจักรพงษ์ในเวลาต่อมา ปัจจุบันคือโรงแรมฮิลตัน
ในช่วงเวลาเดียวกันกับการสร้างพระราชวังไกลกังวล(ปัจจุบันเป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่9) พระเจ้า
บรมงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธินต้นราชสกุลบุรฉัตร ก็ได้จัดสร้างตลาดฉัตรไชยขึ้นในที่ดินพระคลังข้างที่ โดยออกแบบให้มีหลังคารูปโค้งครึ่งวงกลม
ต่อเนื่องกัน7โค้ง
คอนกรีตเสริมเหล็ก ตัวตลาดโล่งอากาศถ่ายเทได้สะดวก และจัดได้ว่าเป็นตลาดที่ถูกสุขลักษณะที่สุดของประเทศไทยในขณะนั้น
ชื่อตลาดฉัตรไชยนี้มาจากพระนามเดิมของพระองค์ คือพระองค์เจ้าบุรฉัตรไชากรนั่นเอง
ต่อมาตลาดฉัตรไชยและโรงแรมรถไฟ หรือโฮเต็ลหัวหินก็กลายเป็นสัญลักษณ์ของชายทะเลหัวหิน ซึ่งกรมพระยาดำรงราชานุภาพ และบรรดาบุตรีของท่าน
ก็เป็นลูกค้าโรงแรมหัวหิน(หัวหินโฮเต็ล)อยู่หลายครั้ง ตั้งแต่ปี 2466 ก่อนจะปลูกบ้านพักริมหาดหัวหิน(สำนักดิสกุล)
นับตั้งแต่มีการสร้างทางรถไฟสายใต้แล้วเสร็จ เชื่อมต่อกับชายแดนของประเทศมาเลเซีย หัวหินก็มี
ชื่อเสียงว่าเป็นสถานที่พักตากอากาศอันลือชื่อของไทย ซึ่งนักท่องเที่ยวนิยมมาพักผ่อน ว่ายน้ำ ตกปลา และ ตีกอลืฟ เนื่องจากมีสนามกอล์ฟ หัวหินรอยัลกอล์ฟ ซึ่งจัดเป็นสนามกอล์ฟ
ระดับมาตรฐานสากลแห่งแรกของประเทศไทยอีกด้วย
